GIÁO DỤC DÀNH CHO MỌI NGƯỜI | NHÂN TÀI GEN Z | CHUYỂN ĐỔI SỐ
Khi nhắc đến công nghệ giáo dục (EdTech) tương tác cao, một trong những rào cản lớn nhất luôn là chi phí cho thiết bị ngoại vi: kính VR/AR, camera chuyên dụng, cảm biến chuyển động hay hệ thống phòng học thông minh. Điều đó khiến không ít học sinh ở khu vực còn hạn chế về điều kiện kinh tế, người cao tuổi hay các trường học thiếu ngân sách khó tiếp cận những trải nghiệm giáo dục hiện đại.
Giải quyết trực tiếp bài toán ấy, hệ sinh thái giáo dục xBook – sản phẩm được nghiên cứu và phát triển bởi đội ngũ nhân sự trẻ của TUT Brand – hướng tới một cách tiếp cận khác: tận dụng chính những thiết bị người dùng đã có để biến việc học thành một trải nghiệm tương tác thực sự.
Không chỉ định nghĩa lại khái niệm “Sách tương tác” thông qua sự kết hợp giữa học thuật, công nghệ và vận động thể chất, xBook còn hướng tới mục tiêu rộng hơn: đưa công nghệ giáo dục đến gần hơn với cộng đồng, phù hợp với tinh thần chuyển đổi số toàn diện và quan điểm không để ai bị bỏ lại phía sau.
1. Đột phá từ tư duy Gen Z: Không chỉ “số hóa”, mà là “sống hóa” kiến thức
Trong nhiều năm, khái niệm “sách điện tử” trong giáo dục phần lớn vẫn được hiểu là chuyển nội dung từ sách giấy sang PDF, video hoặc các nội dung trình chiếu trên màn hình. Hình thức thay đổi, nhưng cách người học tiếp nhận kiến thức vẫn chủ yếu mang tính thụ động.
Đối với thế hệ Gen Z – những người lớn lên cùng internet, smartphone và các nền tảng số – yêu cầu dành cho giáo dục đã thay đổi. Một nội dung tốt không chỉ cần chính xác mà còn cần tương tác, trực quan và tạo cảm giác người học thực sự tham gia vào bài học.
Từ tư duy đó, đội ngũ trẻ của TUT Brand phát triển Công nghệ Sách Tương Tác – Interactive Book Technology, trong đó kiến thức không còn nằm yên trên trang sách mà có thể phản hồi trực tiếp với hành động của người học.
Thông qua Trí tuệ nhân tạo (AI), mô hình 3D và công nghệ nhận diện chuyển động, học sinh có thể chạm, xoay, quan sát vật thể từ nhiều góc độ, tương tác với các mô phỏng và đặc biệt là sử dụng chính chuyển động cơ thể để điều khiển nội dung trên màn hình.
Đây cũng là một phần trong định hướng rộng hơn của TUT và các đơn vị đồng hành: để công nghệ do người trẻ Việt Nam tạo ra không chỉ phục vụ trong nước mà có khả năng kết nối, chia sẻ và lan tỏa tri thức vượt ra ngoài biên giới.
Tinh thần đó từng được thể hiện qua hoạt động Lan tỏa tri thức, kết nối sáng tạo toàn cầu: JAI & TUT trao tặng bản quyền giáo trình TUT.Z tới Venezuela, một bước đi cho thấy các sản phẩm tri thức và giáo dục do người Việt phát triển hoàn toàn có thể trở thành cầu nối giữa cộng đồng, tổ chức và các quốc gia.
2. Lộ trình khoa học: Giao thoa giữa Học thuật và Thể thao số
Một trong những điểm khác biệt của xBook nằm ở cách tổ chức trải nghiệm học tập. Thay vì để người học ngồi liên tục trước màn hình, nền tảng kết hợp giữa nội dung học thuật và các hoạt động vận động được game hóa.
Mục tiêu là tạo ra một chu trình học – vận động – phản hồi liên tục, giúp người học duy trì sự tập trung và có thêm động lực tham gia.
Lộ trình có thể được triển khai theo ba bước:
- Bước 1 – Tiếp thu (Micro-learning): Người học tiếp cận các khái niệm Toán học, Khoa học, Ngôn ngữ và nhiều lĩnh vực khác thông qua những module ngắn gọn, trực quan và dễ tiếp nhận.
- Bước 2 – Thực hành thể lực thông qua Game hóa: Sau phần kiến thức, hệ thống có thể chuyển sang chế độ vận động. Thay vì chỉ dùng chuột hoặc chạm màn hình để chọn đáp án, người học có thể thực hiện các động tác như nhảy, ngồi xổm, nghiêng người hoặc đưa tay về phía đáp án hiển thị trên màn hình.
- Bước 3 – Đánh giá tổ hợp: Hệ thống ghi nhận kết quả học tập và các chỉ số tương tác để giáo viên hoặc người học theo dõi mức độ hoàn thành bài học.
Qua đó, quá trình học tập không còn bị tách biệt khỏi hoạt động thể chất. Người học vừa tiếp thu kiến thức, vừa có cơ hội vận động và tương tác với môi trường số theo cách tự nhiên hơn.
3. “Chi phí phần cứng 0 đồng”: Tận dụng thiết bị có sẵn để mở rộng khả năng tiếp cận
Để triển khai các trải nghiệm tương tác bằng chuyển động, nhiều hệ thống truyền thống thường yêu cầu kính VR/AR, camera chiều sâu, bộ cảm biến hoặc thiết bị chơi game chuyên dụng.
Chi phí phần cứng vì vậy trở thành một rào cản lớn nếu muốn triển khai ở quy mô trường học, trung tâm đào tạo hoặc các khu vực còn hạn chế về điều kiện kinh tế.
xBook lựa chọn một hướng tiếp cận khác.
Thông qua Computer Vision – Thị giác máy tính, hệ thống có thể tận dụng camera có sẵn trên điện thoại thông minh, máy tính bảng hoặc laptop để nhận diện các điểm chuyển động chính trên cơ thể người học.
Điều này có nghĩa rằng người dùng không nhất thiết phải đầu tư thêm các bộ cảm biến chuyên dụng để bắt đầu trải nghiệm.
Theo hướng tiếp cận đó, khái niệm “chi phí phần cứng 0 đồng” của xBook không có nghĩa toàn bộ hệ thống giáo dục hoàn toàn không phát sinh chi phí, mà nhấn mạnh vào khả năng không bắt buộc mua thêm thiết bị ngoại vi chuyên dụng khi người dùng đã sở hữu điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính có camera phù hợp.
Đây cũng là cách xBook tiếp cận tinh thần của Chương trình Chuyển đổi số Quốc gia theo Quyết định 749/QĐ-TTg và định hướng tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục theo Quyết định 131/QĐ-TTg: công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi có khả năng được triển khai rộng rãi trong thực tế.
4. Từ một cuốn sách đến một hệ sinh thái giáo dục tương tác
Điểm đáng chú ý của xBook không nằm ở việc biến một cuốn sách giấy thành một phiên bản kỹ thuật số.
Mục tiêu xa hơn là biến mỗi bài học thành một không gian tương tác, nơi nội dung, hình ảnh, mô hình 3D, trò chơi, chuyển động cơ thể và dữ liệu học tập có thể liên kết với nhau.
Ở đó, học sinh không còn chỉ “đọc” một bài học mà có thể quan sát – tương tác – vận động – thử nghiệm – trả lời – nhận phản hồi trong cùng một quá trình.
Nếu thế hệ sách điện tử đầu tiên đưa trang sách lên màn hình, thì xBook hướng tới bước tiếp theo: đưa người học bước vào bên trong chính nội dung của cuốn sách.
Đó cũng chính là tinh thần mà thế hệ nhân sự trẻ đang theo đuổi: không xem chuyển đổi số đơn thuần là thay thế giấy bằng màn hình, mà là sử dụng công nghệ để tạo ra những phương thức học tập mới, dễ tiếp cận hơn và có khả năng lan tỏa rộng hơn.
Từ một thiết bị có camera, một màn hình và một nội dung giáo dục phù hợp, một lớp học tương tác hoàn toàn mới có thể bắt đầu.
xBook – khi tri thức không còn chỉ để đọc, mà để chạm, chuyển động và trải nghiệm.
