Content
Giai đoạn 1918-1920 là một thử thách sinh tử đối với nhà nước Xô viết non trẻ. Ngay sau khi thành lập, nước Nga đã rơi vào tình thế hiểm nghèo, bị cô lập và tấn công từ nhiều phía. Việc phải đối mặt với một cuộc tấn công phối hợp trên cả hai mặt trận—”thù trong” và “giặc ngoài”—đã tạo ra một áp lực khổng lồ. Đây chính là bối cảnh chiến lược buộc chính quyền cách mạng phải đưa ra những quyết sách mang tính sống còn để bảo vệ sự tồn tại của mình.
Các Mối đe dọa Trực diện:
Cuộc tấn công vào nước Nga Xô viết là một chiến dịch phối hợp quy mô lớn:
Trong bối cảnh ngặt nghèo đó, nỗ lực huy động toàn bộ sức mạnh của dân tộc trở thành yêu cầu cấp thiết. Một minh chứng tiêu biểu cho tinh thần này là sự kiện ngày 5 tháng 5 năm 1920, khi Lê-nin có bài diễn thuyết lịch sử tại Quảng trường Ti-tra-nay-a, trực tiếp động viên hàng vạn chiến sĩ chuẩn bị ra mặt trận Ba Lan. Đây không chỉ là lời kêu gọi chiến đấu chống lại các thế lực thù địch trên một mặt trận cụ thể, mà còn là biểu tượng cho ý chí sắt đá và quyết tâm bảo vệ thành quả cách mạng của toàn dân Nga Xô viết.
Chính bối cảnh bị bao vây và tấn công từ mọi phía đã buộc chính quyền Xô viết phải áp dụng những biện pháp quân sự và kinh tế quyết liệt nhất để tồn tại và chiến thắng.
Để đối phó với tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, chính quyền Xô viết đã triển khai đồng bộ các chính sách đặc biệt và cứng rắn. Trong bối cảnh một nhà nước đang chiến đấu để sinh tồn với nguồn lực hạn chế, đây là những công cụ chiến lược duy nhất, được thiết kế để tập trung hóa tối đa mọi nguồn lực quốc gia cho mục tiêu tối hậu: bảo vệ thành quả cách mạng.
Đối mặt với các đội quân chuyên nghiệp của lực lượng can thiệp và Bạch vệ, ưu tiên hàng đầu của chính quyền Xô viết là xây dựng một lực lượng quân đội hùng mạnh. Một cuộc tổng động viên quy mô lớn đã được thực hiện, nhanh chóng xây dựng Hồng quân trở thành một đội quân kỷ luật với quân số lên tới hơn 5,3 triệu người.
Với công cụ quân sự mạnh mẽ này và dựa trên nền tảng kinh tế của chính sách “Cộng sản thời chiến”, chính quyền Xô viết đã thực hiện một loạt các biện pháp tổng lực để giành chiến thắng. Các mục tiêu chiến lược bao gồm: phân hoá và từng bước tiêu diệt các nhóm quân Bạch vệ, đồng thời tổ chức các chiến dịch quy mô lớn để đánh đuổi quân đội nước ngoài. Đến năm 1920, cuộc chiến đấu chống thù trong giặc ngoài về cơ bản đã kết thúc thắng lợi, bảo vệ thành công thành quả cách mạng.
Song song với các nỗ lực quân sự, “chính sách Cộng sản thời chiến” được ban hành như một biện pháp kinh tế bắt buộc, nhằm đảm bảo hậu cần cho tiền tuyến và duy trì sự ổn định tối thiểu trong vùng hậu phương.
Các Biện pháp Cốt lõi:
Đến năm 1920, thắng lợi quân sự đã chấm dứt giai đoạn chiến tranh. Tuy nhiên, chính sự thành công của các biện pháp thời chiến lại đặt ra một yêu cầu cấp bách: phải thay đổi chính sách kinh tế để tái thiết đất nước đã bị tàn phá nặng nề.
Sau khi chiến tranh kết thúc, nền kinh tế Nga Xô viết lâm vào khủng hoảng trầm trọng. Chính sách “Cộng sản thời chiến”, tuy hiệu quả trong việc huy động nguồn lực cho chiến tranh tổng lực, lại đang tàn phá nền kinh tế và tỏ ra hoàn toàn không bền vững trong bối cảnh hòa bình. Nhận thức được điều này, vào tháng 3 năm 1921, Đảng Bôn-sê-vích, dưới sự đề xướng của Lê-nin, đã quyết định thực hiện một bước ngoặt chiến lược: thay thế chính sách cũ bằng “Chính sách Kinh tế mới” (NEP). Đây là một sự chuyển hướng cần thiết để ngăn chặn sự sụp đổ kinh tế toàn diện và củng cố nhà nước sau thắng lợi quân sự.
NEP đã thay đổi căn bản cách tiếp cận kinh tế của nhà nước Xô viết. Bảng dưới đây so sánh những khác biệt cốt lõi giữa hai chính sách:
| Đặc điểm | Chính sách “Cộng sản thời chiến” | Chính sách Kinh tế mới (NEP) |
| Thu thuế | Trưng thu lương thực thừa | Ban hành thuế lương thực |
| Thương mại | Phân phối trực tiếp bằng hiện vật | Khôi phục thương nghiệp |
| Công nghiệp | Nhà nước kiểm soát hoàn toàn | Tổ chức lại công nghiệp |
| Đầu tư | Không đề cập | Khuyến khích tư bản nước ngoài đầu tư |
Nhờ việc áp dụng các biện pháp linh hoạt và thực tế của NEP, “nước Nga từng bước được phục hồi”. Nền nông nghiệp, công nghiệp và thương nghiệp dần đi vào ổn định, tạo ra những tiền đề kinh tế vững chắc cho sự phát triển của đất nước.
Sự phục hồi kinh tế do NEP mang lại đã củng cố mạnh mẽ nền tảng chính trị và xã hội, mở đường cho một sự kiện có ý nghĩa lịch sử to lớn: sự thành lập Liên bang Xô viết.
Giai đoạn 1918-1922 khép lại với những thành tựu mang tính nền tảng, thể hiện một mối quan hệ nhân quả rõ ràng: thắng lợi trong cuộc chiến chống thù trong giặc ngoài đã bảo vệ được chính quyền, sự phục hồi kinh tế nhờ NEP đã củng cố được đất nước, và cả hai yếu tố này cùng tạo điều kiện chín muồi cho sự ra đời của Liên Xô.
Tổng kết Thành tựu:
Trên cơ sở những thắng lợi đó, vào tháng 12 năm 1922, Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết (gọi tắt là Liên Xô) đã chính thức được thành lập. Các nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết đầu tiên tham gia thành lập liên bang bao gồm:
Xét cho cùng, các chính sách được ban hành trong giai đoạn 1918-1922 không đơn thuần là những biện pháp phản ứng tình thế; chúng chính là lò tôi luyện đã hun đúc nên nhà nước Xô viết. Giai đoạn này đã chứng tỏ một năng lực thích ứng chiến lược phi thường—từ tập trung hóa tàn bạo thời chiến đến tự do hóa kinh tế thực dụng thời bình – qua đó không chỉ đảm bảo sự sống còn của chế độ mà còn đặt nền móng cho một siêu cường trong tương lai.
Not a member yet? Register now
Are you a member? Login now